Bizkaiko Foru Aldundia - Diputación Foral de Bizkaia

Txostena “Genero-indarkeria desberdintasunerako tresna gisa”. Egilea: Andrés Montero Gómez

Andrés Montero Gómez jaunak, Indarkeriaren Psikologiaren Espainiako Sozietatearen lehendakari eta Genero Indarkeriari buruzko Estatuko Behatokiko Adituen Batzordeko kide denak, joan den azaroan Donostiako Kursaal Jauregian antolatutako SARE 2008 biltzarrean -“Espacios y tiempos para la igualdad: masculinidad y vida cotidiana”- aurkeztu zuen “Violencia de género como instrumento de desigualdad” (Genero-indarkeria desberdintasunezko bitarteko gisa) txostena.

1996an Osasunaren Mundu Erakundeak “indarkeriaren” definizioa eman zuen: “indar edo botere fisikoaren nahitako erabilera, mehatxu moduan, nork bere kontra edo pertsona, talde edo erkidego baten kontra, lesioak, heriotza, kalte psikologikoak eta garapenaren asaldurak eragiten direnean”. Andrés Montero Gómezek kontzeptu “medikalizatu” hori kritikatzen du, izan ere, osasun publikoaren esparrutik, indarkeriazko jarrerek osasun publikoaren aurka egiten dute, erasotzailearen irudia jarrera eta jokabidearekin erlazionatutako arazo baten biktima gisa aurkezten da eta tratamendu psikoterapeutiko eta mediko egokia emanez senda daitekeela esaten da. Baina ez da kontuan hartzen batzuetan indarkeria erabiltzen duen pertsonak nahita egiten duela, kontzienteki eta, ondorioz, berak erabakitzen du indarkeria erabiltzea eta biktima bere mende hartzeko erabiltzen du.

Alkohola, drogak, zeloak, laneko arazoak, bulkadak kontrolatzeko ezintasuna eta asaldura psikikoak dira Estatuko Ikerketa Soziologikoen Zentroak eta Bruselako Eurobarometroak egindako ikerketan gizonezkoen indarkeriari buruz galdetutako pertsonek adierazitako arrazoi nagusiak; horrela, beraz, kanpoko arrazoietara jotzen da gizarteak baztertzen duen indarkeriazko jarreraren justifikazio psikologikoa aurkitzeko. Hala ere, Monterok dioenez, “Ezin daiteke inoiz esan, edo oso gutxitan behintzat, gizon batek erasotu nahi duelako erasotzen duela, helburu bat lortzeko jokabiderik eraginkorrena dela uste duelako jotzen edo erasotzen duela, eta helburu hori dela emakume batekin duen harremana ulertzeko modu bakarra eta emakumeak erlazioan betetzen duen funtzioari erantzun diola”.

Con rotundidad, el experto desecha la enfermedad mental como condicionante del proceder violento en los agresores, trayendo a colación dos corrientes de pensamiento psicológico: la escuela innatista y la interaccionista. La primera de ellas sostiene que la agresividad instintiva, inmanente a la naturaleza humana y controlable mediante estrategias catárticas, puede llegar a acumularse en nuestro interior hasta alcanzar tal punto de saturación que nos conduce a proyectarla al exterior, mientras la interaccionista postula que la agresividad procede de la relación establecida entre la persona y su entorno.
Ambas teorías descansan sobre los componentes de la violencia, diferenciándose en que una se centra en el biológico, otra en el adquirido.

Monterok, horrenbestez, baztertu egiten du adimen-gaixotasuna erasotzaileen jarrera bortitza justifikatzeko eta pentsamendu psikologikoaren bi korronte gogoratzen ditu: eskola innatista eta interakzionista. Lehenengoaren arabera, agresibitate instintiboa, gizakiak berezkoa duena eta estrategi katartikoen bitartez kontrola daitekeena, gure barruan gordeta eduki dezakegu eta gerta daiteke kanpora ateratzea; bigarrenaren arabera, berriz, agresibitatea gizabanakoak bere ingurunearekin duen erlaziotik sortzen da.
Bi teorien kasuan indarkeriaren osagaiak aztertzen dira: batek alderdi biologikoari ematen dio garrantzia eta besteak kanpotik hartutako zerbait dela defendatzen du.

Monteroren ustez, erasotzaileek alkohola eta drogak kontsumitzen dituztenean errazagoa da indarkeria agertzea, baina horrek ez du esan nahi erasotzaileek inkontzienteki erasotzen dituztenik emakumeak. Horrela, erasotzaileei egiten zaizkien azterketa psikologikoetan, errugabeak direla esaten dute, “ezer txarrik egin dutela” azpimarratzen dute. Emakumeen okerreko portaera zuzendu nahi dute eta, horretarako, kanpotik ikasitako eta bereganatutako arauak jarraitzen dituzte eta emakumezkoen okerreko portaera zuzentzea bilatzen dute. Horrela ulertzen baitituzte gizonen eta emakumeen arteko harremanak.

Indarkeria emakumeak menderatzeko tresna gisa erabiltzen dutenek ulertzen dute indarkeriazko jarrerak etekinak ekarriko dizkiola. Oinarrian boterea, menpekotasuna eta disimetria dituen pentsamendu-modelo horren aurrean, hain zuzen kontrakoa adierazten duten printzipioak oinarrian hartzen dituen beste eredu bat aldarrikatzen da: gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna eta simetria, generoa dela eta eragindako tratu txarren gaitzespena lortzeko.

Testua osorik irakurri nahi duenak ondorengo helbidean eskura dezake txostena:

http://www.sare-emakunde.com/media2/contenidos/archivos/Montero.A_07_cast.pdf

Inprimitu

Itxi

Hasierako horrialdera itzuli